Rasti Balluku: mes prezumimit të pafajësisë dhe optikës publike

Çështja e ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku ka dominuar jetën politike shqiptare gjatë vitit 2026. SPAK-u ngriti akuza për procedura prokurimi në disa tendera rrugorë, Gjykata Kushtetuese e pezulloi, dhe Kuvendi refuzoi ta heqë imunitetin për arrestim. Mes këtyre lëvizjeve, është e lehtë të harrohet një parim themelor: askush nuk është fajtor derisa të provohet e kundërta.

Akuzat e SPAK-ut janë serioze dhe duhen hetuar plotësisht. Por ato mbeten akuza. Vlerësimi përfundimtar i takon gjykatës, jo debatit publik dhe as presionit të momentit. Prandaj çdo lexim i drejtë i këtij rasti duhet të fillojë me respektin ndaj prezumimit të pafajësisë, si për një zyrtare të lartë, ashtu edhe për çdo qytetar.

Vendimi i shumicës parlamentare për të mos hequr imunitetin për arrestim është paraqitur nga kritikët si mbrojtje e njeriut të vet. Por ka edhe një lexim tjetër, po aq legjitim. Imuniteti nuk është shpikje e kësaj shumice; është një mekanizëm kushtetues i menduar pikërisht për të mbrojtur funksionin e zgjedhur nga masat e forta para një vendimi përfundimtar. Të refuzosh një arrestim nuk është e njëjta gjë me të penguar një hetim. Hetimi mund të vazhdojë; procesi gjyqësor mund të ecë; e vërteta mund të dalë, pa qenë nevoja për masën më ekstreme para kohe.

Dallimi mes mbrojtjes së një procesi të drejtë dhe mbrojtjes së një personi nga drejtësia është i hollë, por vendimtar. Institucionet maten nga aftësia për ta ruajtur këtë dallim.

Njëkohësisht, qeveria tregoi një shkallë përgjegjshmërie që meriton të vihet re. Largimi i Ballukut nga kabineti gjatë rishikimit qeveritar ishte një sinjal se detyra publike dhe procesi ligjor mund të ndahen: dikush mund të mbrohet si individ me të drejta, ndërkohë që lirohet nga një post ekzekutiv për të ruajtur besimin te qeverisja. Kjo lëvizje, e nënvlerësuar në debatin publik, tregon se sistemi nuk qëndroi plotësisht i palëvizshëm.

Ajo që mbetet për t'u përmirësuar është optika dhe komunikimi. Kur vendimet për imunitetin merren në mes të një beteje të hapur mes ekzekutivit dhe gjyqësorit, edhe një zgjedhje procedurale e ligjshme rrezikon të lexohet si mbrojtje partiake. AISP vlerëson se qeveria dhe shumica do të bënin mirë të komunikonin qartë se hetimi mbetet i papenguar, se prova do të vlerësohet nga gjykata, dhe se asnjë zyrtar nuk qëndron mbi ligjin. Besimi publik nuk fitohet vetëm duke pasur të drejtë procedurale, por duke u treguar qartë qytetarëve se drejtësia po ecën.

Rasti Balluku do të mbyllet një ditë me një vendim gjykate. Deri atëherë, prova e pjekurisë për të gjithë aktorët është e njëjtë: të mbrojnë njëkohësisht prezumimin e pafajësisë dhe të drejtën e drejtësisë për të bërë punën e vet, pa e kthyer secilën në armë kundër tjetrës.

Ky tekst pasqyron qëndrimin analitik të AISP dhe respekton prezumimin e pafajësisë. Akuzat e përmendura mbeten të paprovuara. Të dhënat janë verifikuar përmes Balkan Insight, European Western Balkans dhe raportimeve vendore.