2030: një afat ambicioz me një kusht të vetëm

Qeveria shqiptare e ka shpallur qëllimin për të përfunduar negociatat me BE-në deri në 2027 dhe për t'u anëtarësuar deri në 2030. Për vite, afate të tilla u pritën me skepticizëm. Por këtë herë, faktet tregojnë një progres real që e bën synimin të arritshëm, me një kusht të vetëm por vendimtar.

Progresi është i matshëm dhe meriton njohje. Deri në fund të vitit 2025, të gjitha grupimet negociuese u hapën, përfshirë grupimin e fundit në nëntor 2025. Në maj 2026 u mbajt konferenca e tetë ndërqeveritare, duke shënuar fazën përfundimtare, dhe disa kapituj u afruan drejt mbylljes së përkohshme. Komisioni ka konfirmuar se Shqipëria i plotësoi kriteret e ndërmjetme për grupimin e fundamenteve. Ky është një ritëm që pak vende e kanë arritur, dhe qeveria ka të drejtë ta paraqesë si sukses të politikës së saj të integrimit.

Ky ritëm nuk është vetëm çështje procedurash. Ai pasqyron një vendim strategjik të qëndrueshëm: ta mbajë integrimin evropian si busull qeveritare, edhe në periudha turbulence politike. Për një vend të vogël, qëndrueshmëria e këtij orientimi është vetë një aset. Kur Brukseli sinjalizon se Shqipëria mund të përfundojë negociatat brenda pak vitesh, kjo është njohje e një pune të bërë, jo mirësi diplomatike.

Anëtarësimi nuk vjen nga numri i kapitujve të hapur, por nga besueshmëria e reformave pas tyre. Shqipëria e ka hapur derën; tani duhet të tregojë se çfarë ka brenda.

Kushti i vetëm, por vendimtar, është sundimi i ligjit. Raporti i Parlamentit Evropian dhe zërat kritikë brenda BE-së kanë ngritur shqetësime për presionin mbi gjyqësorin dhe për korrupsionin. Disa vende anëtare kanë vënë kushte shtesë. Këto kritika nuk duhen lexuar si armiqësi, por si pikërisht ajo që Shqipëria ka pranuar të plotësojë. Pavarësia e drejtësisë dhe lufta kundër korrupsionit nuk janë pengesa të jashtme; janë thelbi i asaj që do të thotë të bëhesh anëtar i BE-së.

AISP vlerëson se qeveria ndodhet përballë një zgjedhjeje që do të përcaktojë nëse 2030 mbetet afat apo bëhet ëndërr e shtyrë. Mbrojtja e reformës në drejtësi, respektimi i pavarësisë së institucioneve të kontrollit dhe forcimi i lirisë së medias nuk janë lëshime ndaj Brukselit; janë investimi më i sigurt në vetë synimin e anëtarësimit. Çdo hap që lexohet si dobësim i llogaridhënies rrezikon të kushtojë më shumë se sa fiton në planin e brendshëm.

Rruga drejt BE-së është ndoshta projekti më i madh kombëtar i Shqipërisë, dhe qeveria e ka çuar atë më larg se kurrë. Detyra tani nuk është të nxitohet numri i kapitujve, por të thellohet substanca e reformave. Nëse Shqipëria e mban këtë ekuilibër, viti 2030 nuk do të jetë një slogan, por një datë e mundshme. Kushti është në duart e saj.

Ky tekst pasqyron qëndrimin analitik të AISP. Të dhënat mbi negociatat dhe kritikat janë verifikuar përmes Këshillit të BE-së, Euronews, European Western Balkans dhe OSW.