Çmimi i të pasurit të drejtë

Për më shumë se dy vjet, Kosova ka jetuar nën masat ndëshkuese të Bashkimit Evropian — fonde të ngrira, vizita të pezulluara, projekte të humbura mbi 750 milionë euro. Ndërkohë, në shtator 2025, Uashingtoni pezulloi dialogun strategjik me Prishtinën, një mesazh diplomatik i rezervuar për shumë pak vende. Pyetja e vështirë është: sa kushton të kesh të drejtë, kur e ke pa aleatë?

Ky nuk është debat mes atyre që "duan sovranitet" dhe atyre që "duan t'i binden Perëndimit". Është një debat për strategji: si t'i mbrosh interesat e shtetit pa e izoluar atë nga partnerët prej të cilëve varen njohja, siguria dhe integrimi.

Masat, kostoja dhe zhbllokimi

Masat e BE-së, të vendosura në qershor 2023 pas përshkallëzimit në veri, ngrinë fondet e paraaderimit dhe bashkëpunimin e nivelit të lartë. Efekti u ndje: mbi 613 milionë euro dëm zhvillimor i dokumentuar dhe miliona euro të humbura përfundimisht për shkak të afateve të skaduara. Vetëm pas zgjedhjeve lokale të qeta të tetorit 2025 dhe dorëzimit të rregullt të pushtetit në komunat veriore, Komisioni Evropian njoftoi në dhjetor 2025 heqjen graduale të masave dhe çlirimin e rreth 205 milionë eurove. Domethënëse është se disa shtete anëtare kundërshtuan — shenjë se dëmi reputacional nuk zhduket me një vendim të vetëm.

Masat u hoqën jo sepse u zgjidh problemi për të cilin u vendosën, por sepse u shterën. Kjo nuk është fitore diplomatike; është mësim se izolimi ka çmim që paguhet gjatë.

Ftohja me Uashingtonin

Më shqetësuese është largimi i SHBA-së. Pezullimi i dialogut strategjik dhe sinjalet e mëvonshme të mosinteresimit — përfshirë anashkalimin e Kosovës në disa emërime — tregojnë një marrëdhënie që ka humbur ngrohtësinë historike. Për një vend që ekzistencën ndërkombëtare ia detyron në masë të madhe mbështetjes amerikane, ky nuk është një detaj. Kur Uashingtoni njofton se do të nisë raunde të dialogut strategjik me Beogradin, ndërsa e mban Prishtinën në pritje, humbet pesha relative e Kosovës pikërisht atje ku i duhet më shumë.

Sovranitet po, izolim jo

Kritika ndaj qeverisë këtu nuk është se mbrojti sovranitetin, por se e bëri shpesh në mënyrë të njëanshme, pa përgatitur terrenin me aleatët. Vendimet e drejta në parim — shtrirja e autoritetit në veri, konsolidimi i shtetit — dolën të kushtueshme kur u morën kundër këshillës së partnerëve dhe pa koordinim. Sovraniteti nuk ushtrohet vetëm duke thënë "jo"; ushtrohet duke ndërtuar mbështetje për "po"-në tënde.

AISP vlerëson se rruga përpara kërkon tri gjëra: rivendosjen e besimit me Uashingtonin dhe Brukselin përmes koordinimit paraprak, jo përmes befasive; kthimin në dialog me një pozicion të qartë por bashkëpunues, që i heq Serbisë monopolin e "palës konstruktive"; dhe kujtesën se integrimi evropian mbetet interesi strategjik kryesor i shqiptarëve në rajon. Një Kosovë e izoluar nuk është më sovrane; është më e vetmuar. Dhe vetmia, në gjeopolitikë, është dobësi — jo forcë.

Ky tekst pasqyron qëndrimin analitik të AISP. Të dhënat mbi masat e BE-së, marrëdhëniet me SHBA-në dhe dialogun janë verifikuar përmes Kosovo Online, Euronews, Carnegie Endowment dhe Parlamentit Evropian.